Elektrik Piyasası Dağıtım Yönetmeliği

1
Elektrik Piyasası Dağıtım Yönetmeliği
BİRİNCİ KISIM
Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı; 4628 sayılı Kanunla öngörülen piyasa modelinin
oluşturulması için, dağıtım sisteminin güvenilir ve düşük maliyetli olarak işletilmesinde ve
planlamasında uygulanacak usul ve esasların belirlenmesidir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik, eşit taraflar arasında ayrım gözetilmemesi ilkeleri çerçevesinde,
dağıtım şirketi ile dağıtım sistemi kullanıcılarının yükümlülüklerini, uymaları gereken tesis
tasarım ve işletme kurallarını, dağıtım sisteminin planlanması ve işletilmesi hususlarında ilgili
taraflara uygulanacak usul ve esasları kapsar.
Hukuki Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik, 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar ve Kısaltmalar
Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;
1. Kanun: 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununu,
2. Kurum: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,
3. Kurul: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu,
4. Başkan: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Başkanını,
5. AG: Etkin şiddeti 1000 Volt ve altındaki gerilimi,
6. CENELEC: Avrupa Elektroteknik Standardizasyon Komitesini,
7. IEC: Uluslararası Elektroteknik Komisyonunu,
8. TEİAŞ: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketini,
9. TSE: Türk Standardları Enstitüsünü,
10. UCTE: Elektrik İletimi Koordinasyon Birliğini,
11. UYDM: TEİAŞ bünyesinde yer alan ve elektrik enerjisi arz ve talebinin gerçek zamanlı
olarak dengelenmesinden sorumlu Ulusal Yük Dağıtım Merkezini,
12. YG: Etkin şiddeti 1000 Voltun üzerinde olan gerilimi,
13. Ayırıcı: Yüksüz elektrik devrelerini açıp kapayan cihazı,
14. Bağlantı noktası: Kullanıcıların bağlantı anlaşmaları uyarınca sisteme bağlandıkları
saha veya irtibat noktasını,
15. Bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları: Üretim şirketi, otoprodüktör,
otoprodüktör grubu, dağıtım şirketi ya da tüketicilerin iletim sistemine ya da bir dağıtım
sistemine erişmeleri ya da bağlantı yapmaları için ilgili kullanıcıya özgü koşul ve hükümleri
kapsayan anlaşmaları,
2
16. Bara: Aynı gerilimdeki fiderlerin bağlandığı iletkeni,
17. Bölgesel Yük Dağıtım Merkezi: İletim sisteminin belli bir bölgesine ait üretim, iletim
ve tüketim faaliyetlerini izleyen, işletme manevralarının koordinasyonunu ve kumandasını
yürüten kontrol merkezini,
18. Dağıtım: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kV ve altındaki hatlar üzerinden
naklini,
19. Dağıtım bölgesi: Bir dağıtım lisansında tanımlanan bölgeyi,
20. Dağıtım sistemi: Bir dağıtım şirketinin belirlenmiş bölgesinde işlettiği ve/veya sahip
olduğu elektrik dağıtım tesisleri ve şebekesini,
21. Dağıtım şirketi: Belirlenen bir bölgede elektrik dağıtımı ile iştigal eden tüzel kişiyi,
22. Dağıtım tesisi: İletim tesislerinin bittiği noktadan itibaren, müstakilen elektrik dağıtımı
için tesis edilmiş tesis ve şebekeyi,
23. Devre dışı olma: Tesis ve/veya teçhizatın bir parçasının bakım, onarım veya bir arıza
nedeniyle otomatik veya el ile devre dışı olmasını,
24. Düşük frekans rölesi: Frekansın önceden belirlenen işletme değerlerinin altına
düşmesi durumunda yük atma için kesicilere açma kumandası veren teçhizatı,
25. Fider: Bir merkez barasından müşteri veya müşteriler grubuna enerji taşıyan hat veya
kablo çıkışlarını,
26. Fliker: Yükteki dalgalanmalar nedeniyle ortaya çıkan ve aydınlatma armatürlerinde
kırpışmaya yol açan 50 Hz altındaki gerilim salınımlarını,
27. Frekans: Sistemdeki alternatif akımın Hertz olarak ifade edilen bir saniyedeki devir
sayısını,
28. Gerilim regülatörü: Jeneratörlerin çıkış gerilimini düzenleyen teçhizatı,
29. Güç ayırıcısı: Kısa devre kesme gücü olmayan ve normal yüklü elektrik devrelerini
açıp kapayan cihazı,
30. Güç faktörü: Aktif gücün görünen güce olan oranını,
31. Harmonik: Doğrusal olmayan yükler veya gerilim dalga şekli ideal olmayan
jeneratörlerden dolayı bozulmaya uğramış bir alternatif akım veya gerilimde ana bileşen
frekansının tam katları frekanslarda oluşan sinüsoidal bileşenlerin her birini,
32. Hız regülatörü: Türbin hızını düzenleyen cihazı,
33. İkili anlaşmalar: Gerçek veya tüzel kişiler ile lisans sahibi tüzel kişiler arasında veya
lisans sahibi tüzel kişilerin kendi aralarında özel hukuk hükümlerine tabi olarak, elektrik
enerjisi ve/veya kapasitenin alınıp satılmasına dair yapılan ve Kurul onayına tabi olmayan
ticari anlaşmaları,
34. İletim lisansı: Kanun uyarınca TEİAŞ’a verilen lisansı,
35. İletim sistemi: Elektrik iletim tesisleri ve şebekesini,
36. İletim tesisi: 36 kV üstü gerilim seviyesinden bağlı olan üretim tesislerinin bittiği
noktalardan itibaren, iletim şalt sahalarının orta gerilim fiderleri de dahil olmak üzere dağıtım
tesislerinin bağlantı noktalarına kadar olan tesisleri,
37. İlgili mevzuat: Elektrik piyasasına ilişkin kanun, yönetmelik, tebliğ, genelge, Kurul
kararları ile ilgili tüzel kişilerin sahip olduğu lisans veya lisansları,
3
38. İşletme sınırları: Dağıtım şirketi tarafından işletilen tesis ile diğer dağıtım şirketleri ve
kullanıcılar tarafından işletilen tesis arasındaki sınırı,
39. İşletme şeması: Numaralandırma, adlandırma ve etiketlendirme sistemi de dahil olmak
üzere, YG tesis ve/veya teçhizatını ve bağlantı noktasındaki dış bağlantıları gösteren şemayı,
40. İzolasyon seviyesi: Elektrik teçhizatının tasarımında esas alınan yalıtım düzeyini,
41. Kararlı durum: Geçici rejim şartları sönümlendikten sonra işletme değerlerinin sabit
kabul edilebileceği sistem durumunu,
42. Kesici: Yük altında veya arıza durumlarında elektrik devrelerini açıp kapamak için
kullanılan cihazı,
43. Kısa devre akımı: Dağıtım sistemi üzerindeki belirli bir noktada kısa devre olması
durumundaki akımı,
44. Kısa devre gücü: Kısa devre edilen bir baradan ortaya çıkan en yüksek görünür gücü,
45. Kojenerasyon: Birleşik ısı ve güç üretimini,
46. Koruma ayarları: Koruma rölelerinin ayarlarını,
47. Kullanıcı: Dağıtım sistemini kullanan gerçek veya tüzel kişiyi,
48. Manevra: Sistemin çeşitli kısımlarını devreye almak veya çıkarmak için kesiciler ve
ayırıcılar ile yapılan işlemleri,
49. Müşteri: Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşmalar yoluyla hizmet alan
tüketicileri,
50. Negatif bileşen: Dengesiz bir elektrik sisteminde akım veya gerilim fazlarındaki
dengesizliği ifade etmek için kullanılan pozitif, negatif ve sıfır bileşenlerden negatif faz
sırasına sahip olanının birinci fazına ait vektörü,
51. Negatif faz sırası: Dengesiz bir elektrik sisteminde akım veya gerilim fazlarındaki
dengesizliği ifade etmek için kullanılan genlikleri eşit, aralarında yüzyirmi derece faz farkı
olan ve ters yönde sıralanan üç bileşenli dengeli vektör grubunu,
52. Normal işletme koşulu: Gerilim, frekans ve hat akışlarının belirlenen sınırlar içinde
olduğu, yük taleplerinin karşılandığı, yan hizmetlerin sağlandığı ve sistemin kararlı bir şekilde
çalıştığı işletme koşulunu,
53. Piyasa: Üretim, iletim, dağıtım, toptan satış, perakende satış, perakende satış hizmeti,
ithalat ve ihracat dahil olmak üzere elektrik enerjisi ve kapasite alım satımı veya ticareti
faaliyetleri ile bu faaliyetlere ilişkin işlemlerden oluşan elektrik enerjisi piyasasını,
54. Pozitif bileşen: Dengesiz bir elektrik sisteminde akım veya gerilim fazlarındaki
dengesizliği ifade etmek için kullanılan pozitif, negatif ve sıfır bileşenlerden pozitif faz
sırasına sahip olanının birinci fazına ait vektörü,
55. Pozitif faz sırası: Dengesiz bir elektrik sisteminde akım veya gerilim fazlarındaki
dengesizliği ifade etmek için kullanılan genlikleri eşit, aralarında yüzyirmi derece faz farkı
olan ve doğru yönde sıralanan üç bileşenli dengeli vektör grubunu,
56. Reaktör: Bağlı bulunduğu hat, transformatör veya baradan reaktif güç çeken ve gerilim
düşürmek için kullanılan sargıyı,
57. Serbest olmayan tüketici: Elektrik enerjisi ve/veya kapasite alımlarını bölgesinde
bulunduğu perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketi veya perakende satış şirketlerinden
yapabilen gerçek veya tüzel kişiyi,
4
58. Serbest tüketici: Kurul tarafından belirlenen elektrik enerjisi miktarından daha fazla
tüketimde bulunması veya iletim sistemine doğrudan bağlı olması nedeniyle tedarikçisini
seçme serbestisine sahip gerçek veya tüzel kişiyi,
59. Sıfır bileşen: Dengesiz bir elektrik sisteminde akım veya gerilim fazlarındaki
dengesizliği ifade etmek için kullanılan pozitif, negatif ve sıfır bileşenlerden sıfır faz sırasına
sahip olan ve birbirine eşit üç vektörden her birini,
60. Sıfır faz sırası: Dengesiz bir elektrik sisteminde akım veya gerilim fazlarındaki
dengesizliği ifade etmek için kullanılan birbirlerine eşit üç vektörü,
61. Sistemin oturması: Elektrik sisteminin tamamen veya kısmen istem dışı enerjisiz
kalmasını,
62. Talep kontrolü: Ulusal ve/veya bölgesel yük dağıtım merkezleri veya dağıtım şirketi
tarafından arz-talep dengesini sağlamak amacıyla talep üzerinde uygulanacak yöntemleri,
63. Talep: Tüketilecek aktif ve reaktif güç miktarını,
64. Tarife: Elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin iletimi, dağıtımı ve satışı ile bunlara
dair hizmetlere ilişkin fiyatları, hükümleri ve şartları içeren düzenlemeleri,
65. Tasarlanmış asgari çıkış seviyesi: Sistem frekansının 50.5 Hz üzerinde olması ve
ünite veya bloğun, yüksek frekans kontrolü kapasitesinin kalmaması durumunda aktif çıkış
gücünü,
66. Tedarikçi: Müşterilerine elektrik enerjisi ve/veya kapasite sağlayan üretim şirketleri,
otoprodüktörler, otoprodüktör grupları, toptan satış şirketleri, perakende satış şirketleri,
perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketlerini,
67. Tek hat şeması: Şebekenin belli bir kısmındaki bara, iletken, güç transformatörü ve
kompanzasyon teçhizatı gibi elemanların bağlantısını gösteren tek faz diyagramı,
68. Toparlanma yeteneği: Sistem oturması durumunda bir üretim tesisinin en az bir
ünitesinin TEİAŞ’ın talimatı doğrultusunda, harici besleme olmaksızın kendi imkanları ile
devreye girmesini ve sistemin bir bölümünü enerjilendirebilmesini,
69. Toplam harmonik bozulma: Alternatif akım veya gerilimdeki harmoniklerin etkin
değerleri kareleri toplamının karekökünün, ana bileşenin etkin değerine oranı olan ve dalga
şeklindeki bozulmayı ifade eden değeri,
70. Topraklama: Tesis ve/veya teçhizatın kesici ve ayırıcılar yardımı ile elektriğinin her
yönden kesilmesinin ardından iletkenlerinin toprağa kısa devre edilerek geriliminin
sıfırlanmasını,
71. Tüketici: Elektriği kendi ihtiyacı için alan serbest ve serbest olmayan tüketicileri,
72. Uluslararası standardlar: Elektrik sistemi tesis ve/veya teçhizatı için geliştirilen,
onaylanan ve kullanılan uluslararası tasarım, tesis, imalat ve performans standardlarını,
73. Ünite: Bağımsız olarak yük alabilen ve yük atabilen her bir üretim grubunu, kombine
çevrim santralları için her bir gaz türbin ve jeneratörü ile gaz türbin ve jeneratörüne bağlı
çalışacak buhar türbin ve jeneratörünün payını,
74. Üretim: Enerji kaynaklarının, üretim tesislerinde elektrik enerjisine dönüştürülmesini,
75. Üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiler: Elektrik Üretim Anonim Şirketi, otoprodüktör,
otoprodüktör grubu ve özel sektör üretim şirketlerini,
76. Üretim tesisi: Elektrik enerjisinin üretildiği tesisleri,
5
77. Yan hizmetler: Bu Yönetmelik ve/veya Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğine göre,
iletim ve/veya dağıtım sistemine bağlı tüm tüzel kişilerce sağlanacak olan hizmetleri,
78. Yatırım planı: Dağıtım şirketinin, mevcut dağıtım şebekesinde yapacağı iyileştirme ve
güçlendirme yatırımları ile dağıtım sisteminin genişlemesine ilişkin yeni yatırımlar için
Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ve ilgili tebliğleri uyarınca yapılan gelir/tarife
düzenlemesi çerçevesinde Kurum tarafından onaylanan planı,
79. Yüklenme eğrisi: Bir ünitenin aktif ve reaktif olarak yüklenebilme kapasitesini
gösteren grafiği,
ifade eder.
İKİNCİ KISIM
Dağıtım Sistemine Bağlantı
BİRİNCİ BÖLÜM
Üretim Faaliyeti Gösteren Tüzel Kişiler Dışındaki Kullanıcılar
İçin Bağlantı Esasları
Bağlantı Başvurusu
Madde 5- Üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiler dışındaki kullanıcılar, dağıtım sistemine
bağlantı başvurularını, Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinde belirtilen esaslar
çerçevesinde yaparlar.
Kullanıcılar tarafından yapılan bağlantı başvurularında; başvurunun niteliğine göre motor
ve elektrojen gruplarının sayısı ve güçleri, aydınlatma ve ısıtma tesisatı ve güçleri, koruma
sistemleri gibi diğer tesis ve/veya teçhizatla ilgili teknik özellikleri de içeren elektrik projesi
dağıtım şirketine sunulur. Dağıtım şirketi sunulan proje çerçevesinde kullanıcıdan gerekli olan
ilave bilgileri de talep edebilir.
Kullanıcı tarafından sunulan elektrik projesi ve diğer bilgiler, dağıtım şirketi tarafından
sadece söz konusu bağlantı faaliyetleri için kullanılabilir.
Bağlantı Başvurularının Değerlendirilmesi
Madde 6- Bağlantı başvuruları; Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği ve Elektrik Piyasası
Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.
Dağıtım şirketi; bölgedeki yük karakteristiğine göre, kullanıcının hangi gerilim
seviyesinden sisteme bağlanacağının belirlenmesinde ve kullanıcı bağlantılarının tesis ve
tahsis edilmesi veya değiştirilmesi yönündeki taleplerinin karşılanmasında eşit taraflar
arasında ayırım gözetmeksizin hareket eder.
Dağıtım şirketi; kullanıcı bağlantı noktasının veya kullanıcının işletme usullerinin diğer
kullanıcılar üzerinde olumsuz etkiler yaratma olasılığının tespit edildiği durumlarda,
kullanıcıdan alternatif bir gerilim seviyesinden bağlanmasını veya söz konusu olumsuz etkiyi
ortadan kaldıracak çözümler uygulamasını talep edebilir.
Dağıtım şirketi ile TEİAŞ arasında yapılan bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmasında
yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen belli bir gücün üzerindeki yeni veya ilave bağlantı
başvuruları kapsamındaki enerji talep ve tahsislerinin değerlendirilmesinde dağıtım şirketi
TEİAŞ ile gerekli koordinasyonu sağlar.
6
Bağlantı Noktası
Madde 7- AG seviyesindeki bağlantı noktasının;
a) Sayaçların kullanıcı mülkiyetinde olması durumunda, tesisatın dağıtım sistemine
bağlandığı nokta,
b) Sayacın dağıtım şirketinin mülkiyetinde veya kullanımının dağıtım şirketinin yetkisinde
olması durumunda ise sayaç çıkışındaki bağlantı uçları,
olduğu kabul edilir.
YG seviyesindeki bağlantı noktası; dağıtım şirketi ile kullanıcı arasında yapılan bağlantı
ve/veya sistem kullanım anlaşmasında yer alan hükümler çerçevesinde dağıtım şirketi
tarafından belirlenir. Bu nokta ancak tarafların mutabakatıyla değiştirilebilir.
Bağlantı Anlaşması ve Bağlantının Tesisi
Madde 8- Dağıtım şirketi ile kullanıcı arasındaki bağlantı anlaşması Elektrik Piyasası
Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde imzalanır ve anlaşma hükümlerine
göre bağlantı tesis edilir.
Sisteme Bağlantı Yapılması
Madde 9- Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşmanın dağıtım şirketine ibraz
edilmesini takiben bağlantı anlaşması hükümleri çerçevesinde sisteme bağlantı yapılır.
Dağıtım şirketi, bağlantının yapılmasından önce bağlantı anlaşması kapsamında belirlenmiş
kontrol ve testleri yapar. Kontrol ve testler ile açma/kapama işlemleri kullanıcı ve gerekli
hallerde TEİAŞ ile koordinasyon yapılarak gerçekleştirilir. Sonuçların uygun olması halinde
sisteme bağlantı yapılır ve bağlantılarla ilgili her türlü devreye alma işlemi yürürlükteki
mevzuat uyarınca gerçekleştirilir.
Kullanıcının, mevcut tesisinde ve/veya teçhizatında dağıtım sistemini etkileyecek bir işlem
veya değişiklik yapması gerektiğinde, ilgili dağıtım şirketinin onayını alacağı bağlantı ve/veya
sistem kullanım anlaşmalarında yer alır.
İKİNCİ BÖLÜM
Üretim Faaliyeti Gösteren Tüzel Kişiler İçin Bağlantı Esasları
Bağlantı Başvurusu ve Değerlendirilmesi
Madde 10- Dağıtım şirketi, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği uyarınca üretim
tesislerinin dağıtım sistemine bağlantı ve/veya sistem kullanım talebi hakkındaki görüşlerini
Kurum tarafından yapılan yazılı bildirim tarihinden itibaren kırkbeş gün içerisinde gerekçeleri
ile Kuruma sunar.
Sisteme bağlantı yapılması halinde, sistem kullanımı açısından kapasitenin yetersiz olması
nedeniyle genişleme yatırımı veya yeni yatırım yapılmasının gerekli olduğu ve yeterli
finansmanın mevcut olmadığı hallerde, söz konusu yatırım dağıtım şirketi adına bağlantı
yapmak isteyen tüzel kişi tarafından mevzuat kapsamındaki teknik standardlar sağlanarak
yapılabilir veya finansman koşulları dağıtım şirketi tarafından uygun bulunması halinde tüzel
kişi tarafından finanse edilebilir. Bu durumda; gerçekleşen yatırıma ait toplam harcama tutarı,
sisteme bağlantı yapan tüzel kişi ile dağıtım şirketi arasında yapılacak bağlantı ve/veya sistem
kullanım anlaşması çerçevesinde kullanıcının sistem kullanım bedelinden düşülür.
7
Bağlantı talebinin, bağlantı noktası itibarıyla Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 38
inci maddesinde yer alan hükümlere göre kabul edilmesinin mümkün olmaması ve öne
sürülen red gerekçelerinin Kurul tarafından da uygun bulunması durumunda, talep reddedilir
ve mümkün olması halinde, dağıtım şirketi tarafından bir başka bağlantı noktası teklif edilir.
Kurum bu alternatif bağlantı noktası hakkında talep sahibi tüzel kişinin görüşünü alır.
Alternatif bağlantı noktası gösterilememesi veya alternatif bağlantı noktasının tüzel kişi
tarafından kabul edilmemesi durumunda, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği hükümlerine
göre işlem yapılır.
1
Tüzel kişi tarafından lisans başvurusu kapsamında talep edilen bağlantı noktasının dağıtım
şirketi tarafından uygun görülmesi veya dağıtım şirketinin alternatif bağlantı noktası teklifinin
tüzel kişi tarafından kabul edilmesi durumunda, tüzel kişiye lisansının verilmesini takiben,
bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmasına esas olmak üzere, Ek-1’de yer alan veriler ile
dağıtım sistemine bağlanacak tesis ve/veya teçhizata ilişkin bilgiler tüzel kişi tarafından
dağıtım şirketine sunulur.
Dağıtım sistemine veya TEİAŞ’ın bir dağıtım barasına bağlı olan veya sisteme bağlantı ve
sistem kullanımı hakkında oluşturulan görüş çerçevesinde bağlanması uygun görülen
otoprodüktör lisansı kapsamındaki üretim tesisleri hariç bir üretim tesisinin barası ile
tüketicinin tesisleri arasında;
a) Tüketicinin faaliyeti kapsamındaki imalat sürecinin elektrik enerjisinin sürekliliğine
ve/veya kalitesine duyarlı olduğunun ve tüketicinin bağlı olduğu dağıtım sistemindeki kesinti
sıklığının ve kalitesizliğinin imalat sürecini etkilediğinin belgelenmesi,
b) Tüketicinin bu durumu dağıtım şirketine bildirmesini izleyen üç ay içerisinde
tüketiciyi olumsuz etkileyen sistem koşullarını giderici alternatif çözüm önerilerinin, dağıtım
şirketince sunulmamış olması,
durumunda mevzuat kapsamındaki teknik standartların sağlanması koşuluyla direkt hat
tesis edilmesine, TEİAŞ ve dağıtım şirketinin görüşleri alınmak suretiyle Kurul tarafından
izin verilebilir.2
Direkt hat tesis edilmesi halinde; dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi tarafından, tüketicinin
üretim tesisinin barasından ayrılması durumunda gerekli olacak emreamade kapasite tutulur
ve emreamade tutulan kapasite için üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi tarafından dağıtım
şirketine bir bedel ödenir. Emreamade tutulan kapasite bedelinin hesaplanmasına ilişkin
fiyatlar ile usul ve esaslar, dağıtım şirketi tarafından belirlenerek her tarife dönemine ilişkin
tarife önerileriyle birlikte Kuruma sunulur ve Kurul onayı ile uygulamaya konulur.3
Bağlantı ve/veya Sistem Kullanım Anlaşması
Madde 11- Ek-1’de yer alan veriler ile dağıtım sistemine bağlanacak tesis ve/veya teçhizata
ilişkin bilgilerin tüzel kişi tarafından dağıtım şirketine verildiği tarihten itibaren altmış gün
içerisinde bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşması dağıtım şirketi tarafından tüzel kişiye

1
24 Ağustos 2005 tarihli ve 25916 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılmıştır. 2
24 Ağustos 2005 tarihli ve 25916 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile eklenmiştir. 3
24 Ağustos 2005 tarihli ve 25916 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile eklenmiştir.
8
önerilir. Dağıtım şirketi, bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşması önerisini yapabilmesi
için tüzel kişiden ek bilgi talep edebilir. Bu hallerde dağıtım şirketi tarafından bağlantı
ve/veya sistem kullanım anlaşmasının önerilmesine ilişkin süre doksan gün olarak uygulanır.
Tüzel kişi dağıtım şirketinin anlaşma önerisine otuz gün içerisinde yazılı yanıt verir.
Tarafların mutabakatı halinde bağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkin hüküm ve şartları
içeren bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşması imzalanır. Dağıtım şirketi ve lisans sahibi
tüzel kişinin, bağlantı ve/veya sistem kullanımına ilişkin anlaşmanın hükümleri üzerinde
mutabakata varamamaları halinde, ihtilaflar Kanunun ve tarafların ilgili lisanslarının
hükümlerine göre Kurum tarafından çözüme kavuşturulur ve konu hakkında alınan Kurul
kararları bağlayıcıdır.
Uyum ve Testler
Madde 12- Üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi; dağıtım sistemine bağlanacak tesis ve/veya
teçhizatının, sistemdeki tesis ve/veya teçhizata, bu Yönetmeliğe, bağlantı ve/veya sistem
kullanım anlaşmaları ile yan hizmetler anlaşmalarına uygun olduğunu aşağıdaki usul ve
esaslar çerçevesinde dağıtım şirketine bildirir;
a) Üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi; tesis ve/veya teçhizatına ait imalat testi veya
sertifikaları içerecek şekilde gerekli tüm teknik verilerin ve parametrelerin yer aldığı bir uyum
raporu taslağını ünitenin servise alınması ve senkronizasyonundan en az üç ay önce hazırlar,
b) Üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi; dağıtım şirketi ile mutabık kaldığı bir test programı
ve takvimi çerçevesinde, otomatik gerilim ve hız regülatörleri, diğer kontrol ve iletişim
sistemleri üzerinde yapılacak servise alma testlerinin bir parçası olan açık ve yüklü devre ve
fonksiyon testlerini TEİAŞ’ın bilgisi dahilinde dağıtım şirketinin gözetimi altında yapar,
c) Üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi; testlerden elde edilen sonuçları ve kontrol sistemi
parametrelerinin son ayarlarını içeren bir nihai uyum raporu hazırlar.
Sisteme Bağlantı Onayı
Madde 13- Bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşması çerçevesinde üretim faaliyeti
gösteren tüzel kişi tarafından hazırlanan nihai uyum raporunun dağıtım şirketine sunulduğu
tarihten itibaren otuz gün içerisinde dağıtım şirketi, üretim faaliyeti gösteren tüzel kişinin
bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşması gerekliliklerini yerine getirip getirmediği
hakkındaki değerlendirmesini tamamlayarak üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiye bildirir.
Dağıtım şirketinin değerlendirme yazısında; üretim faaliyeti gösteren tüzel kişinin
yükümlülüklerini yerine getirdiğinin tespiti halinde, dağıtım sistemine fiziki bağlantının
yapılacağı tarih de üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiye bildirilir. Değerlendirme yazısı
kapsamında bağlantıya onay verilmediği takdirde, buna esas olan gerekçeler üretim faaliyeti
gösteren tüzel kişiye bildirilir ve eksikliklerin giderilmesi için ek süre verilir.
Dağıtım şirketi; dağıtım sistemine bağlı olarak üretim faaliyeti gösteren tüzel kişiye ait,
tesis ve/veya teçhizatın çalışmasını izleme hakkına sahiptir.
Dağıtım sistemine bağlı bir tesis ve/veya teçhizat üzerinde ve/veya bunların ayarlarında
herhangi bir değişiklik teklifi, dağıtım sisteminin bütünlüğü ve diğer kullanıcıların tesis
ve/veya teçhizatı üzerindeki etkilerinin incelenebilmesi için üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi
tarafından yeterli bir süre önceden dağıtım şirketine bildirilir. Dağıtım şirketi, dağıtım
sisteminin bütünlüğünü olumsuz yönde etkileme ihtimali olan değişikliklerin yapılmasını
kabul etmeyebilir.
9
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Üretim Tesislerinin Tasarım ve Performans Şartları
Üretim Tesislerinin Tasarım ve Performans Esasları
Madde 14- Üretim tesislerine ilişkin tasarım ve performans şartları, TEİAŞ’ın bir dağıtım
barasına veya dağıtım sistemine bağlı ünitelerin uyması gereken teknik ve tasarım kriterlerini
kapsar.
Üretim Tesislerinin Performans Şartları
Madde 15- Üniteler, aşırı ikazlı olarak 0.85 ve düşük ikazlı olarak 0.95 güç faktörleri
arasında nominal güç çıkışını sağlayacak kapasitede olmalıdır.
Ünitenin kısa devre oranı; termik üniteler için 0.5, kurulu gücü 10 MW ve altındaki
hidroelektrik üniteler için 0.75 ve 10 MW’ın üzerindeki hidroelektrik üniteler için ise 1.0’dan
küçük olamaz.
Senkron kompansatör olarak çalışan üniteler sıfır güç faktörü ile çalışabilecek, termik
üniteler, aşırı ikaz ile çalıştırıldığında nominal güçlerinin % 75 ine kadar reaktif güç
verebilecek, düşük ikaz ile çalıştırıldığında ise % 30 una kadar reaktif güç tüketebilecek,
hidroelektrik üniteler, aşırı ikaz ile çalıştırıldığında nominal gücünün % 75 ine kadar reaktif
güç verebilecek, düşük ikaz ile çalıştırıldığında ise % 60 ına kadar reaktif güç tüketebilecek
kapasitede olmalıdır. Bu kapasite değerlerine bağlantı anlaşmasında yer verilir. Dağıtım
şirketi; kullanıcılar arasında herhangi bir ayrım gözetmeksizin TEİAŞ ile de koordinasyon
yaparak bu kapasitelerin değiştirilmesine izin verebilir.
Ünite;
a) 50.5 – 49.5 Hz aralığındaki sistem frekans değişimleri için sabit aktif güç çıkışı
verebilecek,
b) 49.5 – 47 Hz aralığındaki sistem frekans değişimleri için ise, Ek-2’deki doğrusal
karakteristikteki değerlerden daha yüksek aktif güç çıkışı verebilecek,
kapasitede olmalıdır.
Normal işletme koşullarında, ünitenin aktif güç çıkışı, gerilim değişimlerinden
etkilenmemelidir. Bu durumda ünitenin reaktif güç çıkışı ± % 5 gerilim değişim aralığı içinde
tümüyle emreamade olmalıdır.
Jeneratör Kontrol Düzenekleri
Madde 16- Her ünite; bağlı olduğu sisteme verdiği aktif ve reaktif gücün sürekli
modülasyonu ile gerilim ve Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliği çerçevesinde frekans
kontrolüne katkıda bulunabilecek şekilde tasarımlanmış kontrol düzeneklerine sahip
olmalıdır.
Zorunlu yan hizmetler kapsamında frekans kontrolüne iştirak edecek üniteler frekans
kontrolü yapan, hızlı cevap veren, orantılı bir hız regülatörü veya ünite yük kontrolörü veya
denk bir kontrol cihazına sahip olmalıdır.
Frekans kontrolüne iştirak edecek ünitelerin hız regülatörleri; uluslararası
enterkonneksiyon şartında yer alan kuralları sağlayacak standardlara, bu standardların mevcut
10
olmadığı durumlarda ise, Avrupa Birliği içinde frekans kontrol sisteminin tasarım veya tadilat
standardlarına uygun olarak tasarlanmalı ve çalıştırılmalıdır.
Primer ve/veya sekonder frekans kontrolüne katılacak ünitelerin UCTE dokümanlarında
yer alan şartları yerine getirmeleri gereklidir. Primer frekans konusunda UCTE
dokümanlarında yer alan standardlar ile uyum talep edildiğinde hız regülatörünün ölü bandı
0’(sıfır)a ayarlanabilmelidir.
Hız regülatörleri için kullanılan standardlar;
a) Bağlantı anlaşması başvurusunda veya,
b) Bağlantı anlaşmasının değiştirilmesi için yapılan başvuruda veya,
c) Hız regülatörü üzerinde yapılacak tadilattan önce mümkün olan en kısa sürede,
dağıtım şirketine ve TEİAŞ’a bildirilir.
Hız regülatörü aşağıdaki asgari şartları sağlar;
a) Hız regülatörü, diğer kontrol cihazları ile koordineli bir şekilde çalışma aralığı içinde
ünitenin aktif güç çıkışını sabit tutacak şekilde kontrol eder,
b) Hız regülatörü, ünitenin bağlı olduğu kısmın izole bir ada şeklinde sistemden ayrılması
fakat ünitenin talebi beslemeye devam etmesi durumunda, frekansını mümkün olduğunca
47.5-52.0 Hz aralığında tutabilmelidir. Ancak, bu durum çıkış gücünün ünitenin tasarlanmış
asgari çıkış seviyesinin altına düşmesine yol açmamalıdır,
c) Hız regülatörü; hidroelektrik üniteler için % 2 ila % 6, diğer üniteler için ise % 3 ila % 5
arasında bir hız düşümü ile çalışacak şekilde ayarlanır.
Hız regülatörü için belirlenen asgari şartlar, başka parametrelere dayanan gerekli ticari yan
hizmetlerin TEİAŞ ve/veya dağıtım şirketi ile kullanıcı arasında müzakere edilmesine engel
olmamalıdır.
TEİAŞ tarafından, yan hizmetler anlaşması kapsamında sekonder frekans kontrolü için
seçilen ünitelere, UYDM otomatik üretim kontrol sistemi tarafından gönderilecek sinyalleri
alan ve işleyen teçhizat, bağlantı anlaşmasındaki şartlara uygun olarak kullanıcı tarafından
tesis edilir.
Ünitenin gerilimini sabit tutan otomatik ikaz kontrol sistemi ve gerilim regülatörü ile ilgili
olarak;
a) İkaz kontrol teçhizatı ve güç sistemi dengeleyicileri için teknik bilgiler ayrıntılı olarak
bağlantı anlaşmasında belirtilir,
b) Sistem kararlılığına ve çalışma aralığında ikaz akımı sınırlarına uygun olarak ünitenin
reaktif güç çıkışını sınırlayan reaktif güç sınırlayıcıları bağlantı anlaşmasında belirtildiği
şekliyle tesis edilir ve ayarlanır,
c) Gerilim kontrolüne ilişkin olarak, sabit reaktif güç çıkışı kontrol modları ve sabit güç
faktörü kontrol modları da dahil olmak üzere, diğer kontrol teçhizatı bağlantı anlaşmasında
belirtilir,
11
d) İkaz kontrol sistemi, ünite gücünün sıfırdan tam yüke kadar yavaş yavaş arttırılması
durumunda, çıkış geriliminin önceden saptanan nominal değerinden % 0.5 den daha fazla
değişmemesini sağlayabilecek hassasiyette olmalıdır,
e) Ünitenin büyük bir gerilim değişimine maruz kalması durumunda, çıkışı otomatik
gerilim regülatörü tarafından kontrol edilen ikaz kontrol sistemi, jeneratör ikaz sargısının alt
ve üst gerilim sınırlarına 50 milisaniyeyi geçmeyecek kadar kısa bir süre içinde
ulaşabilmelidir,
f) Ünitenin, sistemde ortaya çıkabilecek 0-5 Hz arasındaki düşük frekanslı elektromekanik
salınımlarına karşı otomatik gerilim regülatöründe elektriksel sönümleme sağlama özelliğine
sahip bir güç sistemi dengeleyicisi bulunmalıdır. Güç sistemi dengeleyicisinin ayarları
dağıtım şirketi ile kullanıcı tarafından birlikte yapılır.
Ünitelerin devreye alınması veya çıkarılması işlemleri, sistemde aşırı yüklenme ve gerilim
dalgalanmalarına yol açmadan gerçekleştirilir.
Ünitelerin TEİAŞ’ın dağıtım barası veya dağıtım sistemi ile senkronize olması için gerekli
şartlar bağlantı anlaşmasında yer alır, senkronizasyon işlemleri ulusal ve/veya bölgesel yük
dağıtım merkezlerinin talimatları doğrultusunda gerçekleştirilir.
Ünite Frekans Hassasiyeti
Madde 17- Üretim faaliyeti gösteren tüzel kişi, ünitelerini 47-52 Hz aralığı dışındaki
frekanslardan doğabilecek zararlara karşı korumakla yükümlüdür. Bu aralık dışındaki
frekanslarda teçhizatın, tesisin ve/veya personelin güvenliği için ünitenin sistem ile
bağlantısını kesme ve diğer her türlü tedbirin alınması hususundaki yükümlülükler üretim
faaliyeti gösteren tüzel kişiye aittir.
Hızlı devreye girebilme özelliğine sahip ünitelerin bu özellikleri ile ilgili koşullara bağlantı
anlaşmasında yer verilir. Bu özelliğe sahip üniteler işletme yedekleri olarak kullanılabilir ve
49-50 Hz aralığında önceden ayarlanan belli bir frekansta frekans röleleri tarafından
çalışmaya başlatılır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Projelendirme ve Tesis Tasarım Esasları
Projelendirme ve Tasarımlandırmada Dikkate Alınacak Hususlar
Madde 18- Dağıtım tesis ve/veya teçhizatı ile dağıtım sistemine bağlanacak tesis ve/veya
teçhizatın; projelendirme, tasarımlandırma, test ve montaj işlemleri TSE, CENELEC, IEC ve
ilgili standardlar uyarınca yapılır. Projelendirme ve tasarımlandırma açısından gerekli sistem
bilgileri, talep edilmesi halinde dağıtım şirketi tarafından kullanıcıya verilir.
Dağıtım şirketi ve/veya kullanıcı, projelendirme ve tasarımlandırma işlemlerinde aşağıdaki
hususlara uymakla yükümlüdür;
a) Dağıtım sistemine yapılacak bağlantılara ilişkin projelerin hazırlanmasında can ve mal
emniyetinin sağlanması esas olup; projelendirme ve tasarımlandırmada, tesis ve/veya
teçhizatın kısa devre akımına dayanma ve kısa devre akımını kesme kapasiteleri, izolasyon
seviyeleri ve aşırı yüklenme durumları gibi hususların dikkate alınması zorunludur,
b) Dağıtım sistemine bağlanacak tesis ve/veya teçhizatın, bu Yönetmelikte belirlenen
gerilim ve frekans şartlarına göre projelendirilmesi ve tasarımlandırılması ve bu Yönetmelikte
12
belirlenen çalışma sınırları içinde güvenli bir şekilde işletilmesi kullanıcının
sorumluluğundadır,
c) Sistem geriliminde; kullanıcının yük karakteristiğinden kaynaklanan harmonik bozulma,
fliker ve gerilim dengesizlikleri bu Yönetmelikte belirlenen hizmet kalitesine ilişkin sınırları
aşamaz,
d) Dağıtım sisteminde yapılan her türlü bağlantı ve genişleme; gerilim kontrolünü olumsuz
yönde etkilemeyecek şekilde projelendirilir,
e) Dağıtım sistemi tesis ve/veya teçhizatının topraklanması ile koruyucu çoklu topraklama,
TSE ve uluslararası standardlarda yer alan hükümler kapsamında, mevzuat uyarınca
“dokunma ve adım” gerilimini güvenli düzeyde tutacak ve dönen akımları azaltacak şekilde
yapılır.
Dağıtım sisteminde gerçekleştirilecek her türlü topraklama, ancak dağıtım şirketi
yetkililerinin denetiminde gerçekleştirilir. Kullanıcıya ait tesis ve/veya teçhizatın birden fazla
enerji kaynağından beslenmesi durumunda kullanıcı; topraklanmış nötr noktaları arasında,
toprak akımlarının oluşmasını önlemekle veya oluştuğu takdirde bu akımların can ve mal
emniyeti bakımından olumsuz etkilerini sınırlamaya yönelik önlemleri almakla yükümlüdür,
f) Kullanıcı tesislerinde, dağıtım sistemi ile koruma koordinasyonunun sağlanabilmesi için
yük karakteristiklerine uygun, bağlantı kesme hızı ve seçiciliği ayarlanabilen koruma teçhizatı
kullanılır. Kullanıcı mülkiyetindeki tesis ve/veya teçhizata ait koruma donanımının
seçiciliğinin, dağıtım sisteminde yer alan tesis ve/veya teçhizatın koruması ile uyumlu olması
esastır. Kullanıcı; tesis ve/veya teçhizatına ait koruma sistemi için yaptığı projelendirme ve
tasarımlandırmada aşağıdaki hususları dikkate alır;
1) Tesis ve/veya teçhizatı koruyacak teçhizatın açma süre ve akımlarının TEİAŞ ve dağıtım
şirketi tarafından belirlenen süre ve akımların altında olması,
2) TEİAŞ’ın dağıtım barasında ve dağıtım sisteminde otomatik tekrar kapama veya
kademeli açma/kapama işlemlerinin yapılabileceği,
3) Tesis, teçhizat ve personelin dağıtım sistemindeki kısa devre olaylarına karşı
etkilenmesini önleyecek bir şekilde işletilmesi.
Kullanıcı mülkiyeti sınırları içindeki koruma sistemlerinin işletme zamanları, seçicilikleri,
açma kapasiteleri ve hassasiyetleri gibi hususlar bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları
kapsamında düzenlenir. Kullanıcı yük karakteristiğinin ek koruma gerektirmesi durumunda,
TEİAŞ ve dağıtım şirketi, gerekli koruma teçhizatının ilgili standardlara göre kullanıcı
tarafından kurulmasını talep eder. Kullanıcı, dağıtım şirketinin onayı olmaksızın, kendi
mülkiyet sınırları içinde de olsa, kısa devre akımlarını sınırlayıcı teçhizat tesis edemez.
Kullanıcı, kendi mülkiyet sınırları içinde tesis edilmiş koruma teçhizatının güvenli şekilde
işletilmesinden sorumludur.
Kullanıcı; TEİAŞ ve dağıtım şirketinden gerekli onayları almak kaydıyla, dağıtım şirketi
ile arasında sistem özelliklerine uygun bir veri iletişim sistemi kurabilir.
Projelerin Hazırlanması ve Onaylanması
Madde 19- AG seviyesinde yapılacak bağlantı projeleri yapı iç tesisatına ait ise bağlantı
gücüne göre meslek odasına kayıtlı ve odası tarafından belgelendirilmiş elektrik/elektrikelektronik mühendisleri veya yetkilendirilmiş fen adamları tarafından hazırlanır ve imzalanır.
Bunun dışında AG seviyesinde yapılacak bağlantı projeleri ise meslek odasına kayıtlı ve odası
tarafından belgelendirilmiş elektrik/elektrik-elektronik mühendisleri tarafından hazırlanır ve
13
imzalanır. Hazırlanan ve imzalanan projeler, ilgili dağıtım şirketinin yetkili elektrik/elektrikelektronik mühendisleri tarafından kontrol edilerek dağıtım şirketi tarafından onaylanır.
YG seviyesinde yapılacak bağlantı projeleri, meslek odasına kayıtlı ve odası tarafından
belgelendirilmiş elektrik/elektrik-elektronik mühendisleri tarafından hazırlanır ve ilgili
dağıtım şirketinin yetkili elektrik/elektrik-elektronik mühendisleri tarafından kontrol edilerek
dağıtım şirketi tarafından onaylanır.
Kullanıcı Mülkiyetindeki Tesis ve/veya Teçhizat
Madde 20- Kullanıcı mülkiyetindeki tesis ve/veya teçhizat, 18 inci maddede yer alan
kriterlere uygun olarak projelendirilir ve tesis edilir. Dağıtım sistemine YG seviyesinden
yapılan bağlantılarda; kullanıcı tesis ve/veya teçhizatı, gerektiğinde dağıtım şirketi tarafından
devre dışı bırakılabilmesini sağlayacak şekilde tesis edilir.
Kompanzasyon Sistemleri
Madde 21- Dağıtım şirketi ve kullanıcı, mevzuat hükümleri uyarınca tesislerinde uygun
kompanzasyon tesislerini kurmakla yükümlüdür.
Kullanıcılar tarafından yapılacak her türlü kompanzasyon ve/veya reaktör uygulamaları
dağıtım şirketinin onayı ile gerçekleştirilebilir.
Dağıtım şirketi, bir kompanzasyon tesisini;
a) Kontrol ve açma/kapama donanımının, kompanzasyon için uygun akım kapasitesine
sahip olması,
b) Dağıtım sisteminin ve diğer kullanıcıların işletme şartlarını olumsuz yönde
etkilememesi,
yönlerinden inceleyerek onaylar.
Kompanzasyon tesisinin dağıtım şirketi tarafından onaylanmış ve devreye alınmış olması;
tesislerde sonradan ortaya çıkabilecek rezonans, harmonik bozulma, gerilim yükselmesi gibi
hizmet kalitesini bozan durumların giderilmesi hususundaki kullanıcı sorumluluğunu ortadan
kaldırmaz.
Bağlantı Noktasındaki Kısa Devre Gücü
Madde 22- Kullanıcının bağlantı noktasındaki tesis ve/veya teçhizatının kısa devre güçleri,
dağıtım sisteminin bağlantı noktasındaki kısa devre gücünden daha düşük olamaz. AG
seviyesinden yapılan bağlantılarda, koruma teçhizatının kısa devre güçlerinin seçiminde,
hatlardaki olası gerilim düşümü de göz önüne alınır.
Dağıtım şirketi, sistemini projelendirirken, kullanıcı teçhizatından dolayı kısa devre
seviyesinde meydana gelebilecek artışları dikkate alır. Söz konusu değerlendirmelerin
yapılabilmesi için bağlantı noktasındaki tahmini kısa devre seviyesi ile reaktans/rezistans
oranı taraflar arasında belirlenir.
Uzaktan Ölçme ve Kontrol
Madde 23- İlgili dağıtım şirketinin gelir/tarife düzenlemesi çerçevesinde onaylanarak
yatırım planında yer alması halinde, dağıtım sistemine ait uzaktan ölçme ve/veya kontrol
sistemleri dağıtım şirketi tarafından kurulur ve işletilir.
14
Taraflar arasında anlaşmaya varılması halinde, kullanıcıya ait açma/kapama teçhizatı da
ilgili dağıtım şirketi tarafından kontrol edilebilir ve işletilebilir. Mülkiyeti kullanıcıya ait olan
bu tesis ve/veya teçhizat için gerekli kontrol ara yüzünün temin edilmesi kullanıcının
sorumluluğundadır.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Dağıtım Sistemi Planlaması
Dağıtım Şirketinin Yükümlülüğü
Madde 24- Dağıtım şirketi; lisansı kapsamındaki dağıtım bölgesinde elektriğin dağıtım
sistemine girişinden tüketim noktalarına iletilmesine kadar olan tüm aşamalarda, enerji
akışının gerçek zamanlı olarak izlenmesi, sisteme ilişkin ihbarların alınması ve
sonuçlandırılması ve koruyucu bakım onarım hizmetlerinin planlanması ile uygulanması
konularında gerekli iletişim alt yapısını kurmakla yükümlüdür.
Dağıtım şirketi; ilgili mevzuat kapsamında bölgesel talep tahminlerini hazırlar ve TEİAŞ’a
sunar.
Dağıtım şirketi tarafından hazırlanıp TEİAŞ tarafından sonuçlandırılan talep tahminleri
Kurul onayına sunulur.
Dağıtım şirketi, Kurul tarafından onaylanan talep tahminleri doğrultusunda yatırım planını
hazırlar.
Planlama Esasları
Madde 25- Dağıtım sistemi yatırım planı, aşağıdaki esaslar dikkate alınarak planlanır;
a) Talep tahminleri esas alınmak suretiyle talebin karşılanması,
b) Teknolojik gelişmelere ve talepteki değişimlere karşı esneklik,
c) Hizmetin kalitesi,
d) Düşük maliyetle yüksek hizmet kalitesinin sağlanması,
e) Teknik kayıp, kaçak ve bedelsiz tüketim oranları,
f) İletim sistemi yatırım planı ile eşgüdümün sağlanması.
Plan Dönemi
Madde 26- Dağıtım şirketi tarafından hazırlanarak Kurul tarafından onaylanan yatırım
planı, Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği ve ilgili tebliğleri çerçevesinde yürürlüğe
konulan uygulama dönemi süresi için uygulanır.
Yatırım ve işletme maliyetleri asgari düzeyde olacak şekilde talep artışını karşılamak üzere,
dağıtım şirketinin gelecek on yıllık dönemdeki perspektifini ortaya koyan ve kullanıcılara yol
gösteren, dağıtım sistemi on yıllık gelişim raporu dağıtım şirketi tarafından hazırlanır ve
Kurul onayını müteakip yayımlanması görevi de dağıtım şirketi tarafından yürütülür.
Sistem Veri Tabanı ve Güncellenmesi
Madde 27- Dağıtım şirketi, dağıtım bölgesindeki tüm tesis ve/veya teçhizatı gösteren bir
veri tabanı oluşturur ve yatırımlara ilişkin birim maliyetleri güncelleyerek bu veri tabanına
kaydeder. Bu bilgi ve belgeler talep edildiği takdirde, rapor halinde Kuruma sunulur.
15
BEŞİNCİ KISIM
Dağıtım Sisteminin İşletilmesi
BİRİNCİ BÖLÜM
Sistem Gerilimleri ve Kullanıcı Faaliyetlerinin İzlenmesi
Sistem Gerilimleri ve Değişim Sınırları
Madde 28- Dağıtım sistemindeki gerilim seviyelerinin ülke çapında standardizasyonunu
sağlamaya yönelik yöntemler ile uygulamaya dair usul ve esaslar, Kurul onayı ile uygulamaya
konulur. Standardizasyonu sağlamaya yönelik düzenleme uygulamaya konuluncaya kadar,
dağıtım sistemi için izin verilen nominal yüksek gerilim değerleri 34.5, 33, 31.5, 15.8, 10.5 ve
6.3 kV’dir. Alçak gerilim seviyesi üç faz 380 V, tek faz 220 V’dir. Normal işletme
koşullarında, bağlantı noktasındaki gerilim, nominal gerilimin en fazla ± % 5’i kadar
değişebilir. Acil durumda kısa bir süre için bu gerilimin en fazla – % 8 ila +% 6 arasında
değişimine izin verilir.
İzleme
Madde 29- Dağıtım şirketi, kullanıcı faaliyetlerini izleme hakkına sahiptir. Dağıtım şirketi
tarafından yürütülen izleme sonucunda, kullanıcı faaliyetlerinde bağlantı ve/veya sistem
kullanım anlaşmaları hükümlerine aykırı bir durumun tespit edilmesi halinde, yürürlükteki
ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda kullanıcıya gerekli yaptırımlar uygulanır.
Hizmet Kalitesine İlişkin Şikayetlerin İzlenmesi
Madde 30- Hizmet kalitesine ilişkin şikayetlerle ilgili olarak dağıtım şirketi tarafından
ilgili kullanıcıların bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları çerçevesinde aşağıdaki
işlemler yürütülür;
a) Dağıtım şirketi, dağıtım sisteminin çeşitli noktalarında, hizmet kalitesine ilişkin izleme
faaliyeti yürütür. Periyodik ve/veya talebe bağlı olarak yürütülen izleme faaliyetlerine ilgili
kullanıcıların temsilcileri de katılabilir,
b) Dağıtım şirketi tarafından izleme faaliyeti kapsamında yapılan ölçüm ve testler
sonucunda, bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmalarında yer alan teknik şart ve kriterlerin
ihlal edilmiş olduğunun tespit edilmesi halinde, sonuçlar ve alınması gereken tedbirler
hususunda ilgili kullanıcılar dağıtım şirketi tarafından yazılı olarak bilgilendirilir,
c) Taraflardan birinin izleme faaliyeti kapsamında yapılan ölçüm ve testlerin
tekrarlanmasını talep etmesi halinde ölçüm ve testler tekrarlanır. Tekrarlanan ölçüm ve
testlere ilgili kullanıcıların temsilcileri katılabilir. Tekrarlanan ölçüm ve testler sonucunda da,
bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmalarında yer alan teknik şart ve kriterlerin ihlal
edilmiş olduğunun tespit edilmesi halinde, kusurlu taraf bu durumun gecikmeksizin ortadan
kaldırılmasından sorumludur. Tekrarlanan ölçüm ve testlerin masrafları talep sahibi tarafından
karşılanır,
d) İlgili kullanıcılar, kusurlu durumlarını, dağıtım şirketi tarafından yapılan yazılı bildirim
tarihinden itibaren en geç otuz gün içerisinde ortadan kaldırır. Bu süre, dağıtım şirketi
tarafından kusurun niteliğine bağlı olarak uzatılabilir. Öngörülen süre zarfında kusurun
ortadan kaldırılmaması halinde, ilgili kullanıcılara ait tesislerin dağıtım sistemi ile olan
bağlantısı kesilir.
Bağlantı Gücünün Aşılmasına İlişkin İzleme Faaliyeti
Madde 31- Kullanıcı; bağlantı anlaşmasında yer alan güç sınırını aşamaz. Dağıtım şirketi;
kullanıcının bağlantı noktasındaki aktif ve reaktif güçlerin, bağlantı anlaşmasında yer alan
16
sınırlar içinde kalıp kalmadığını izleme hakkına sahiptir. Bağlantı güç sınırlarını aşan
kullanıcıya, dağıtım şirketi tarafından Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği
hükümleri çerçevesinde bağlantı anlaşmasında düzenlenmiş bulunan yaptırımlar uygulanır.
Kullanıcı; masrafları kendisine ait olmak kaydıyla güç ölçümünün tekrarlanmasını talep
edebilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Talep Kontrolü
Talep Kontrolü Esasları
Madde 32- Sistem frekansını, Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinde belirtilen frekans
aralığında tutmak için üretim kapasitesinin yetersiz olması durumunda, TEİAŞ
koordinasyonunda dağıtım şirketi tarafından aşağıda belirtilen esaslar çerçevesinde talep
kontrolü uygulanır:
a) Dağıtım şirketi tarafından yapılan talep kontrolü,
b) TEİAŞ tarafından iletim sisteminin geriliminin düşürülmesi,
c) Frekans röleleri ile yükün otomatik olarak kesilmesi.
Dağıtım şirketleri; TEİAŞ tarafından, kullanıcıların görüşü alınarak hazırlanan talep
kontrolü prosedürüne uymakla yükümlüdür.
Dağıtım Şirketi Tarafından Yapılan Talep Kontrolü
Madde 33- Dağıtım şirketi, TEİAŞ ile yaptığı anlaşma çerçevesinde kendi talep kontrolünü
yapabilir. Bu kapsamdaki dağıtım şirketlerine, TEİAŞ tarafından ayrıca talep kontrolü
uygulanmaz.
Talep, dağıtım şirketinin kabul etmesi halinde talep kesilmesine gerek kalmaksızın TEİAŞ
tarafından sistem gerilimi düşürülerek de azaltılabilir.
a) Planlı dönüşümlü talep kontrolü:
Sistemin tamamında veya önemli bir kısmında arzın talebi karşılayamama durumunun
devam etmesi halinde mevcut arz, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin dağıtım şirketi
tarafından tüketiciler arasında paylaştırılır. Bu paylaşım, tüketicilerin taleplerinin kesilmesini
içeren bir program çerçevesinde TEİAŞ koordinasyonunda dönüşümlü olarak yapılır.
b) Acil talep kontrolü:
Sistemin tamamında veya önemli bir kısmında, arz talep dengesinin arz tarafında
beklenmeyen bir eksiklik, iletim veya dağıtım kısıtları nedeniyle, daha yaygın olarak yük
atılmasını veya sistemin kabul edilemez derecede düşük gerilim ve frekans seviyelerinde
işletilmesini önlemek için el ile acil talep kontrolü uygulanır. Bu talep kontrolü, TEİAŞ veya
dağıtım şirketi tarafından önceden hazırlanan bir program dahilinde uygulanabilir.
Talebin Düşük Frekans Rölesi ile Kesilmesi
Madde 34- Düşük frekans röleleri ile talebin otomatik olarak kesilmesi, kısa dönemli bir
arz talep dengesizliğini ortadan kaldırmak için yapılır. Sistem frekansının önceden belirlenen
değerlere düşmesi durumunda talep, düşük frekans röleleri ile otomatik olarak kesilir.
Sistemdeki 49.0, 48.8, 48.6, 48.4 Hz olarak belirlenmiş frekans kademeleri için TEİAŞ eşit
taraflar arasında ayrım gözetmeksizin yıl içinde belli aralıklarla rotasyon yapar.
17
Talep Kontrolünden Kullanıcıların Haberdar Edilmesi
Madde 35- Talep kontrolünden etkilenmesi muhtemel taraflar, dağıtım şirketi tarafından
bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmalarında yer alan usul ve esaslar çerçevesinde
mümkün olduğu takdirde önceden haberdar edilir. Kullanıcının talep kontrolü uygulamalarına
ilişkin hak ve yükümlülükleri bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları kapsamında
düzenlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İşletme İletişimi
İşletme İletişimi
Madde 36- Dağıtım şirketi ve kullanıcılar; aşağıdaki yöntem ve usullere göre, işletme
faaliyetleri ve olaylara ilişkin bilgileri birbirlerine iletir;
a) Şebekenin işletilmesiyle ilgili olarak dağıtım şirketi tarafından yürütülen planlı bir
faaliyetin, kullanıcının tesisini veya şebekesini öngörülenden farklı şekilde işletmesini
gerektirmesi durumunda, kullanıcı dağıtım şirketi tarafından gecikmeden haberdar edilir,
b) Kullanıcı tarafından gerçekleştirilen; kullanıcının şebekesi veya tesisini işletmesiyle
ilgili planlı bir faaliyetin, dağıtım sisteminin öngörülenden farklı bir şekilde işletilmesini
gerektirmesi durumunda, dağıtım şirketi, kullanıcı tarafından gecikmeden haberdar edilir.
Dağıtım şirketi ise bu durumdan etkilenebilecek diğer kullanıcılara bildirimde bulunur,
c) Yukarıdaki (a) ve (b) bentlerinde belirtilen durumlardan birinin meydana gelmesi
halinde, buna ilişkin muhtemel riskler ve sonuçları taraflarca yapılan bildirimlerde ayrıntılı
olarak yer alır. Bu bildirimler, bildirimde bulunulan tarafa riskin değerlendirilebilmesi ve
bundan kaynaklanan problemlerin çözülebilmesi için yeterli süre tanıyacak şekilde gönderilir,
d) Sistemde; personel hatası ve/veya teçhizatın hatalı çalışmasından dolayı ortaya çıkan
arıza, hatalı işletme gibi plan dışı olaylara veya normal işletme şartlarından ayrılmaya yol
açan herhangi bir olaya ilişkin bildirimler yazılı bildirim yapılması için yeterli zamanın
olmadığı hallerde; olayın meydana gelmesinin ardından otuz dakika içinde sözlü olarak
yapılır. Daha sonra, faks, e-posta veya posta yoluyla yazılı olarak teyit edilir.
Önemli Olaylar ve Bildirim Yükümlülüğü
Madde 37- Sistem gerilim ve frekansının normal işletme sınırlarının dışına çıkması,
dağıtım sistemi kararsızlığı, teçhizatın aşırı yüklenmesi, bağlantıların el ile veya otomatik
olarak kesilmesi ve bunların sonucunda kişi ve/veya kamu haklarına zarar veren olaylar
önemli olay olarak kabul edilir.
Kullanıcının dağıtım şirketine bildirdiği bir olayın, dağıtım şebekesi üzerinde önemli bir
etkisi olduğuna dağıtım şirketi tarafından karar verilmesi halinde, dağıtım şirketi kullanıcıdan
önemli olay raporunu yazılı olarak hazırlamasını talep edebilir. Bu rapor talep edildikten
sonraki ilk iş günü Ek-3’e uygun olacak şekilde hazırlanır ve dağıtım şirketine gönderilir.
Önemli Olayların İncelenmesi
Madde 38- Önemli olayların; sistem ve kullanıcı tesis ve/veya teçhizatı üzerindeki etkileri,
sebep ve sonuçları ilgili tarafların katılımı ile ortak olarak araştırılır. İlgili taraflar;
araştırmanın şekli, usul ve esasları ve diğer hususlar hakkında araştırmaya başlamadan önce
mutabakata varırlar.
18
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Erişim ve Çalışma Güvenliği
Erişim
Madde 39- Kullanıcıların veya dağıtım şirketinin mülkiyeti veya sorumluluğundaki
sahalara erişime ilişkin hükümler, dağıtım şirketi ile kullanıcı arasında yapılan bağlantı
anlaşmasında yer alır.
Dağıtım şirketi ve kullanıcı tarafından işletme sınırlarında yer alan tesis ve/veya teçhizatın
bakım/onarımı, işletilmesi ve korunması ile ilgili olarak yetki ve sorumluluğun hangi tarafta
olduğunu belirleyen bir yetki çizelgesi taraflarca hazırlanır ve bağlantı anlaşmasında belirtilir.
Bu çizelge tarafların kayıtlarında ve işletme sınırlarındaki yerlerde hazır bulundurulur.
Çalışma Güvenliği Esasları
Madde 40- Dağıtım şirketi ve kullanıcı; mevzuat hükümleri çerçevesinde, dağıtım
sisteminde veya kullanıcı tesis ve/veya teçhizatı üzerinde çalışan personelin sağlığının ve can
güvenliğinin korunmasına ilişkin usul ve esasları kapsayan çalışma güvenliği yönetim
sistemleri oluşturur. Bu sistemler, personelin güvenliğinin sağlanması için alınması gereken
tedbirleri ve tarafların bu husustaki yetki ve sorumluluklarını kapsar. Yetkilendirmelerde;
dağıtım sisteminde veya kullanıcı tesis ve/veya teçhizatı üzerinde yürütülecek çalışmanın
sınıfı, çalışanın mesleki ehliyeti, ehliyet sınıfı ve bu ehliyetin, tesisin hangi bölümleri için
geçerli olduğu dikkate alınır.
Çalışma Güvenliği Eğitimi
Madde 41- Dağıtım şirketi ve kullanıcı tarafından dağıtım sisteminde veya kullanıcı tesis
ve/veya teçhizatı üzerinde çalışan personele, her iki yılda bir çalışma güvenliği yönetim
sistemi eğitimi verilir.
Eğitim sonunda yapılan sınavda başarılı olan personele çalışacağı tesis ve/veya teçhizatın
gücüne ve gerilim seviyesine göre sınıf ve yetkisini belirleyen güvenlik yönetimi sertifikası
verilir. Dağıtım sisteminin veya kullanıcı tesis ve/veya teçhizatının belli bir bölümünde ancak
bu bölge için gerekli olan sertifika türüne sahip personel çalıştırılabilir.
Kullanıcının çalışma güvenliği yönetimi eğitim programının kapsamı, süresi ve
görevlendirilen eğitim personeli dağıtım şirketi tarafından onaylanır.
4
İşletme Sınırlarında Güvenlik Yönetimi
Madde 42- Dağıtım sistemi ile kullanıcı tesisleri ve/veya iletim sistemi arasındaki işletme
sınırlarında veya ortak sorumluluğun bulunduğu yerlerde uygulanacak güvenlik yönetimi
sistemine ilişkin hususlar bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmaları kapsamında
düzenlenir.
İşletme sınırları veya ortak sorumluluğun bulunduğu yerler için dağıtım şirketi, ilgili
kullanıcı ve TEİAŞ tarafından; mülkiyet, sorumluluk ve yetki paylaşımına ilişkin olarak
müşterek bir program hazırlanır. Bu yerlerdeki işletme programları ve çizelgeler dağıtım
şirketinin, ilgili kullanıcının ve TEİAŞ’ın kayıtlarına geçirilir. İşletme programlarının,

4
24 Ağustos 2005 tarihli ve 25916 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılmıştır.
19
bağlantı ve/veya sistem kullanım anlaşmalarını ve tesisin gerçek durumunu yansıtıp
yansıtmadığı taraflarca müştereken kontrol edilir ve onaylanır.
Saha ve Çevre Güvenliği
Madde 43- Dağıtım şirketi ve kullanıcı tarafından, saha güvenliğinin ve emniyetinin
sağlanması için gerekli düzenlemeler yapılır ve buralarda çalışacak personel muhtemel
tehlikeler hakkında uyarılır.
Dağıtım şirketi ile kullanıcılar yaptıkları çalışmalarda çevre korunmasına yönelik gerekli
tedbirleri alırlar.
Dağıtım şirketi ve kullanıcı tarafından çalışma güvenliği yönetim sisteminden sorumlu
olarak tam zamanlı çalışan uzman kişi veya kişiler istihdam edilir.
Dağıtım şirketi ve kullanıcı tarafından; dağıtım sisteminde veya kullanıcı tesis ve/veya
teçhizatı üzerinde gerçekleştirilecek her türlü faaliyetin ve alınacak güvenlik önlemlerinin
izlenmesini ve rapor edilmesini sağlayan bir dokümantasyon sistemi kurulur.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Acil Durum Yönetimi
Acil Durum Yönetim Planı
Madde 44- Sistemin tamamen veya kısmen istem dışı enerjisiz kalması durumunda,
sistemin kademeli olarak enerjilendirilmesine yönelik acil durum yönetim planları dağıtım
şirketi tarafından hazırlanır.
Oturan Sistemin Toparlanması
Madde 45- Kısmen veya tamamen oturmuş durumdaki sistem, ulusal ve/veya bölgesel yük
dağıtım merkezleri tarafından toparlanır. Sisteme YG seviyesinden bağlı kullanıcıların
toparlanma çalışmalarına katılım şekli ve yükümlülükleri, ulusal ve/veya bölgesel yük dağıtım
merkezleri koordinasyonunda, dağıtım şirketi tarafından belirlenir ve bu husus bağlantı
ve/veya sistem kullanım anlaşmasında yer alır.
Dağıtım sistemi ulusal ve/veya bölgesel yük dağıtım merkezleri koordinasyonunda dağıtım
şirketi tarafından kademeli olarak ve belirlenen sıraya göre enerjilendirilir.
Toparlanma işlemi esnasında ulusal ve/veya bölgesel yük dağıtım merkezleri tarafından
verilen talimatlar dağıtım şirketleri için, dağıtım şirketleri tarafından verilen talimatlar ise
kullanıcılar için bağlayıcıdır.
Dağıtım şirketi ve kullanıcılar tarafından, toparlanma çalışmaları esnasında sistemi ve
tesisleri yönetebilecek düzeyde mesleki eğitim ve ehliyete sahip personel görevlendirilir.
ALTINCI BÖLÜM
Numaralandırma ve Adlandırma
Mevcut Tesis ve/veya Teçhizatın Numaralandırılması
Madde 46- Kullanıcı mülkiyeti sınırları içindeki tesis ve/veya teçhizatın güvenli bir şekilde
işletilmesini ve hata riskinin asgari düzeye indirilmesini sağlamak amacıyla, tüm tesis ve/veya
teçhizat dağıtım şirketi ile kullanıcı arasında varılan mutabakata göre numaralandırılır ve/veya
20
adlandırılır. Kullanıcı mülkiyeti sınırlarındaki tesis ve/veya teçhizat üzerine bu numara
ve/veya adları gösteren etiketler asılır. Bu etiketler, üzerlerindeki yazılar iklim ve çevre
şartlarından etkilenmeyecek şekilde imal, tesis ve muhafaza edilir. Bu numara ve/veya adlar
tüm işletme şemalarında ve dokümanlarda aynı şekilde yer alır ve bu dokümanların kopyaları
ilgili taraflara dağıtılır.
Mevcut tesis ve/veya teçhizatın numaraları ve/veya adları, gerekmesi durumunda, karşılıklı
mutabakat ile değiştirilebilir.
Yeni Tesis ve/veya Teçhizatın Numaralandırılması
Madde 47- Dağıtım şirketi veya kullanıcının, işletme sınırlarında yeni bir tesis ve/veya
teçhizat tesis etmeyi talep etmesi halinde, bu tesis ve/veya teçhizata verilecek yeni numaralar
ve adlar dağıtım şirketi tarafından ilgili taraflara yazılı olarak bildirilir. Yapılan bu bildirimde,
kurulacak tesis ve/veya teçhizatın işletme şemalarındaki numaraları ve adları yer alır.
Bildirim, tesis ve/veya teçhizatın tesis edilmesinden en az üç ay önce ilgili taraflara gönderilir.
Taraflar, bildirimi aldıklarını on beş gün içinde teyit ederler. Numaralar ve adlar işletme
şemalarına ve dokümanlara eklenir ve revize edilmiş dokümanların kopyaları taraflara
dağıtılır.
YEDİNCİ BÖLÜM
Sistem Testleri
Sistem Testleri
Madde 48- Sistem testleri; dağıtım sisteminde normal işletme koşullarının dışında bir
çalışma şeklinin kontrollü olarak yapıldığı, etkilerinin ve sonuçlarının incelendiği testlerdir.
Sistem testlerinde; sistem güvenliği ile can ve mal emniyetinin sağlanması için gereken her
türlü önlem alınır.
Dağıtım şirketi, sistem testlerinin yürütülmesinden ve koordinasyonundan sorumludur.
Dağıtım şirketi, iletim sistemi üzerinde etkisi olabilecek sistem testlerini TEİAŞ ile
koordineli olarak gerçekleştirir.
Test Talebinin Bildirilmesi ve Test Ekibi
Madde 49- Dağıtım şirketinin veya kullanıcının, sistemi veya kullanıcıları etkileme
ihtimali olan bir sistem testi yapılmasını talep etmesi halinde, dağıtım şirketi testten etkilenme
ihtimali olan kullanıcıları belirler ve testten etkilenebilecek kullanıcılara test hakkında
aşağıdaki bilgileri içeren yazılı bir ön bildirimde bulunur:
a) Testin amacı,
b) Testin mahiyeti,
c) Önerilen test tarihi,
d) Testin gerekliliği,
e) Test edilecek tesis ve/veya teçhizatın mevcut durumu,
f) Testten etkilenmesi muhtemel kullanıcılar ve adresleri.
21
Yazılı ön bildirim kapsamında; kullanıcıların bildirim tarihinden itibaren otuz gün
içerisinde test ve etkileri ile öngörülen test tarihine ilişkin görüşlerini ve teste katılacak
temsilcilerinin isimleri, görev, ünvan ve yetkilerini bildirmeleri istenir.
Kullanıcılardan gelen görüş ve öneriler çerçevesinde testin yapılacağı tarih ve test ekibi
dağıtım şirketi tarafından belirlenerek kullanıcılara bildirilir.
Test ekibi, oluşturulmasından itibaren onbeş gün içerisinde toplanır ve aşağıdaki hususları
dikkate alarak bir test programı hazırlar;
a) Testin işletmede yol açacağı ekonomik kayıplar ve güvenlik ile ilgili riskler,
b) Testin dağıtım şirketi veya TEİAŞ tarafından tesis ve/veya teçhizatın bakım onarım
amacı ile devre dışı bırakıldığı tarihte yapılabilme veya diğer testlerle birleştirilebilme
olanağı,
c) Testin diğer üretim faaliyeti gösteren tüzel kişilerin programları ve yük dağıtım
faaliyetleri üzerinde yaratacağı muhtemel etkiler.
Hazırlanan test programı çerçevesinde test gerçekleştirilir.
ALTINCI KISIM
Hizmet Kalitesi
Hizmet kalitesi sorumluluğu
Madde 50- Dağıtım şirketi bölgesinde bulunan kullanıcılara sunduğu hizmetin kalitesinden
sorumludur.
Hizmet Kalitesinin Değerlendirilmesi
Madde 51- Hizmet kalitesinin değerlendirme aşamaları aşağıda verilmiştir;
a) 1 inci Aşama: Dağıtım şirketi, lisansını almasından itibaren performansının
değerlendirilebilmesi için gerekli ölçüm ve bilgi sistemlerini kurar,
b) 2 nci Aşama: Dağıtım şirketi, 1 inci aşamanın tamamlanmasından itibaren geçen bir
yıllık sürede, bu Yönetmelikte belirlendiği şekliyle, başlangıç döneminde genel kapsamda
hazırlanmaya başlanan ve henüz yaptırım anlamında bağlayıcı olmayan performans bilgilerini
Kuruma sunar,
c) 3 üncü Aşama: Dağıtım şirketi, 2 nci aşamanın tamamlanmasından itibaren geçen bir
yıllık sürede, bu Yönetmelikte belirlendiği şekliyle, başlangıç döneminde genel kapsamda
hazırlanmaya başlanan ve yaptırım anlamında bağlayıcı olan performans bilgilerini Kuruma
sunar,
d) 4 üncü aşama: Dağıtım şirketi, 3 üncü aşamanın tamamlanmasından itibaren, bu
Yönetmelikte belirlendiği şekliyle, genel kapsam yanı sıra kullanıcı bazında da hazırlanmaya
başlanan ve yaptırım anlamında bağlayıcı olan performans bilgilerini Kuruma göndermeye
başlar.
Hizmet kalitesinin değerlendirilmesine ilişkin aşamalar için öngörülen şartların ihlal
edilmesi halinde dağıtım şirketi hakkında Kanunun 11 inci maddesi hükümleri çerçevesinde
işlem yapılır.
22
Elektrik Kalitesine İlişkin Şartlar
Madde 52- Dağıtım şirketi; iletim sisteminden dağıtım sistemine bağlantı noktasında
verilen elektrik enerjisinin hizmet kalitesine bağlı olarak, sunduğu elektrik enerjisinin
kalitesine ilişkin aşağıdaki işletme şartlarını sağlamakla yükümlüdür:
a) Frekans:
Sistem frekansı Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinde belirtilen sınırlar içerisinde
TEİAŞ tarafından kontrol edilir.
b) Kararlı durum altında gerilim regülasyonu:
Dağıtım sisteminin işletilmesinde kararlı durum altındaki gerilim seviyesi, ilgili
standardlara uygun olmalıdır. Normal işletme koşullarında; bağlantı noktasındaki gerilim,
nominal gerilimin en fazla ± % 5’i kadar değişebilir. Acil durumda kısa bir süre için bu
gerilimin en fazla – % 8 ila +% 6 arasında değişimine izin verilir.
Dağıtım şirketinin gerilim regülasyonuna ilişkin performansı, sistemin alçak gerilim
tarafından ölçülür.
Kararlı durum altında gerilim regülasyonuna ilişkin performansın sağlanması için; ölçüm
süresinin en az % 97’si kadar bir süre içinde gerilimin izin verilen sınırlar içinde kalması
gerekir. Gerilim regülasyonu ile ilgili bu şartın ihlal edilmesi durumunda, dağıtım şirketi
hakkında Kanunun 11 inci maddesi hükümleri çerçevesinde işlem yapılır.
c) Fazlardaki gerilim dengesizliği:
Faz gerilimleri arasındaki en yüksek ve en düşük gerilim farkının, nominal gerilime oranı,
her türlü yüklenme durumu için YG/AG dağıtım transformatörlerinin AG çıkışlarında % 10’u
aşamaz. Fazlardaki dengesizlik ile ilgili bu şartın ihlal edilmesi durumunda, dağıtım şirketi
hakkında Kanunun 11 inci maddesi hükümleri çerçevesinde işlem yapılır.
d) Harmonik bozulma:
Dağıtım şirketi ve kullanıcı, ilgili standardlarda belirtilen harmonik sınır değerlerine
uymakla yükümlüdür. Dağıtım şirketinin harmonik bozulmaya ilişkin performansları
harmonik bozulma göstergeleri aracılığıyla ölçülür.
Harmonik bozulmaya neden olan kullanıcıya, dağıtım şirketi tarafından durumun
düzeltilmesi için otuz iş gününden az olmamak üzere süre tanınır. Bu süre içinde kullanıcı
tarafından kusurlu durumun ortadan kaldırılamaması durumunda, iki gün öncesinden ihbar
edilmek kaydı ile kullanıcının bağlantısı kesilir.
Toplam harmonik bozulmaya ilişkin hizmet kalitesinin sağlanabilmesi için, ölçülen toplam
harmonik bozulmanın, ölçüm süresinin % 5’inden daha uzun bir süre içinde % 8’den daha
yüksek olmaması gerekir. Harmonik bozulmaya ilişkin bu şartın ihlal edilmesi durumunda,
dağıtım şirketi hakkında Kanunun 11 inci maddesi hükümleri çerçevesinde işlem yapılır.
e) Fliker:
Dağıtım şirketi, fliker etkisi için kullanıcının ilgili standardlara uymasını sağlar. Fliker Pst
göstergeleri aracılığıyla ölçülür.
Flikere ilişkin hizmet kalitesinin sağlanabilmesi için; ölçülen Pst değerinin, ölçüm süresinin
% 5’inden daha uzun bir süre içinde % 1’den daha yüksek olmaması gerekir. Fliker etkisine
ilişkin olarak bu sınırın aşılması durumunda, dağıtım şirketi hakkında Kanunun 11 inci
maddesi hükümleri çerçevesinde işlem yapılır.
23
Elektrik Kalitesine İlişkin Bilgilerin Raporlanması
Madde 53- Dağıtım şirketi, elektrik kalitesinin bu Yönetmelikte belirlenen şartlara göre
ölçülmesine ilişkin sistem ve teçhizatı kurar; bu husustaki broşür, bilgi ve belgeleri rapor
haline getirir ve Kuruma gönderir.
Hizmetin Sürekliliğine İlişkin Performans Göstergeleri
Madde 54- Hizmetin sürekliliği, dağıtım şirketlerinin kullanıcıya sundukları hizmetlerin
güvenilirliğini ifade eder. Hizmetin sürekliliğine ilişkin performans göstergeleri, bu
göstergeler için öngörülen sınır değerler dikkate alınarak oluşturulur.
Performans göstergelerinin oluşturulmasında, bir dakikadan daha uzun süren kesintiler göz
önüne alınır. İletim sisteminden kaynaklanan kesintiler, acil durumlar, ülke genelinde
meydana gelen olağanüstü durumlar ve kullanıcı tarafından ödeme yapılmaması veya
sözleşme ihlalleri nedenleriyle yapılan kesintiler göz önüne alınmaz.
Hizmetin sürekliliğine ilişkin performans göstergeleri şunlardır:
a) Başlangıç dönemi göstergeleri, hizmet kalitesinin değerlendirme aşamalarından 1 inci, 2
nci ve 3 üncü aşamalarda kullanılmaya başlanır:
1) Eşdeğer Kesinti Süresi Göstergesi (EKSÜREGf)
Bu gösterge her bir fider için ayrı hesaplanır ve altı aylık dönem içinde ilgili fiderin toplam
ne kadar süre kesintiye uğradığını gösterir. Dağıtım şirketi aşağıdaki formül uyarınca her ay
EKSÜREGf göstergesini günceller.
TKSf
EKSÜREGf = ∑ti
i=1
Burada;
EKSÜREGf: “f” fiderinin son altı aylık dönemde uğradığı kesintilerin saat olarak toplam
süresini,
ti: i’inci kesintinin süresini,
TKSf: “f” fiderinin son altı ay boyunca uğradığı toplam kesinti sayısını
ifade eder.
2) Eşdeğer Kesinti Sıklığı Göstergesi (EKSIKGf)
Bu gösterge, bir “f” fiderinin altı ay içinde uğradığı kesinti sayısı olarak sunum
güvenilirliğini ifade eder. EKSIKGf = TKSf
EKSÜREGf ve EKSIKGf göstergeleri için Ek-4’de verilen sınır değerlerin aşılması
halinde, dağıtım şirketinin, kullanıcıya (d) bendindeki esaslar dahilinde tazminat ödeme
yükümlülüğü doğar. Bu değerlere ilişkin Kurumun değişiklik yapma hakkı saklıdır.
b) Son dönem göstergeleri hizmet kalitesinin değerlendirme aşamalarından 4 üncü aşamada
kullanılmaya başlanır:
1) Eşdeğer Kesinti Süresi Göstergesi (EKSÜREGj)
Bu gösterge, her bir kullanıcı için hesaplanır. Dağıtım şirketi aşağıdaki formül uyarınca her
ay EKSÜREGj göstergesini günceller.
24
TKSj
EKSÜREGj = ∑ti
i=1
Burada;
EKSÜREGj: Kullanıcı “j”nin altı aylık dönemde uğradığı kesintilerin saat olarak toplam
süresini,
ti: Kullanıcı “j”ye ait i’inci kesintinin süresini,
TKSj: Kullanıcı “j”nin son altı ay içindeki toplam kesinti sayısını,
ifade eder.
2) Eşdeğer Kesinti Sıklığı Göstergesi (EKSIKGj)
Bu gösterge, altı aylık süre içinde, bir kullanıcının uğradığı kesinti sayısı olarak sunum
güvenilirliğini ifade eder. EKSIKGj = TKSj
c) Genel göstergeler, dağıtım şirketinin genel hizmet kalitesi performanslarının ölçülmesini
sağlar.
1) Sistem Ortalama Kesinti Süresi Göstergesi (OKSÜREG)
OKSÜREG = ∑ [(j Olayının Süresi) X (Etkilenen Kullanıcı Sayısı)] / (Sistemdeki Toplam j
Kullanıcı Sayısı)
2) Sistem Ortalama Kesinti Sıklığı Göstergesi (OKSIKG)
OKSIKG = ∑ (j Olayından Etkilenen Kullanıcı Sayısı) / (Sistemdeki Toplam Kullanıcı
Sayısı) j
Bu değerler için özel bir sınır değer belirlenmez.
d) EKSÜREGf ve EKSIKGf Göstergeleri için kabul edilebilir sınır değerlerin aşılması
durumunda kullanıcıya aşağıda belirtilen çerçevede tazminat ödenir;
1) Eşdeğer Kesinti Süresi Göstergesi açısından;
ÖTMf = [(EKSÜREGf – TESf) – MDEKSÜREGf] x SEB x ADf
Burada;
ÖTMf: “f” fideri için tutturulamayan hedefler nedeniyle kullanıcıya ödenecek tazminat
miktarını,
EKSÜREGf: Son altı ay içinde “f” fideri için hesaplanan göstergeyi,
TESf: Son altı ay içinde “f” fideri için daha önce tazmin edilen saatleri,
MDEKSÜREGf: EKSÜREGf göstergesi için kabul edilebilir sınır değeri,
SEB: Sunulamayan enerjinin bedeli (Kurum tarafından belirlenir),
ADf: Son altı ayda “f” fiderindeki kW olarak ortalama talebi,
ifade eder.
2) Eşdeğer Kesinti Sıklığı Göstergesi açısından;
ÖTMf = [(EKSIKGf – TEFf) – MDEKSIKGf] x (EKSÜREGf / EKSIKGf) x SEB x ADf
Burada:
25
ÖTMf: “f” fiderinde kullanıcıya ödenecek tazminat miktarını,
EKSIKGf: “f” fiderinde son altı ay için hesaplanan göstergesi,
TEFf: Son altı ay içinde “f” fideri için daha önce tazmin edilen kesinti sayısını,
MDEKSIKGf: EKSIKGf göstergesi için kabul edilebilir sınır değeri,
ifade eder.
Bir fider için, aynı hesap döneminde hem EKSÜREGf hem de EKSIKGf göstergeleri için
sınır değerlerin aşılması durumunda, dağıtım şirketi tarafından kullanıcıya en yüksek olan
tazminat miktarı ödenir.
Dağıtım şirketi, kullanıcıya ödenen tazminatlara ilişkin bilgileri aylık bazda Kuruma
bildirir.
Kullanıcıya ödenen tazminatlar, kullanıcının kendi hatasından kaynaklanmaması kaydı ile,
teçhizatta ortaya çıkan zararın tazminin talep edilmesi yönündeki haklarını ortadan kaldırmaz.
YEDİNCİ KISIM
Aydınlatma
Aydınlatma Yükümlülüğü
Madde 55- Dağıtım şirketi, dağıtım bölgesindeki yerleşim alanlarında bulunan otoyollar
hariç, Ek-5’de belirtilen asgari aydınlatma değerlerinde genel aydınlatma sistemlerini kurar,
işletir ve bunların bakımını yapar.
Genel aydınlatma, yerleşim alanları ile sınırlıdır.
Sınıflandırma
Madde 56- Aydınlatma bölgeleri, nüfus yoğunluğuna göre aşağıdaki gruplara ayrılır:
a) Şehir merkezi ve diğer kentsel alanlar,
b) Kırsal alanlar.
Şehir merkezi ve kentsel alanlar için yol aydınlatması sınıflandırması, yolların türüne ve
söz konusu yolların geçtiği bölgelerin özelliklerine göre yapılır:
a) Yol türleri;
Otoyol, ana yol ve tali yol kategorilerinden oluşur.
b) Bölgeler;
1) Ticari bölge: Bir yolun geçtiği bölgede yer alan serbest olmayan tüketicilerin en az %
60’ının ticarethane abonesi olması durumunda bu bölge ticari bölge olarak sınıflandırılır,
2) Mesken bölgesi: Bir yolun geçtiği bölgede yer alan serbest olmayan tüketicilerin en az
% 80’inin mesken abonesi olması durumunda bu bölge mesken bölgesi olarak sınıflandırılır,
3) Ara bölge: Mesken bölgesi veya ticari bölge olarak sınıflandırılamayan bölgeler ara
bölge olarak sınıflandırılır.
c) Kırsal alanlarda yol aydınlatması aşağıdaki sınıflandırma uyarınca yapılır;
1) Otoyollarda yalnızca giriş çıkışlar aydınlatılır,
26
2) Ana ve tali yollarda yalnızca yerleşim birimlerinin içinden geçen bölümler aydınlatılır.
Yolların aydınlatma sistemleri planlanırken yüzey malzemelerinin özelliklerine göre
aşağıdaki şekilde sınıflandırılır:
a) A sınıfı beton,
b) A1 sınıfı beton üzerine asfalt,
c) B1 sınıfı asfalt,
d) Stabilize.
SEKİZİNCİ KISIM
Haberleşme ve Tebligat, Geçici ve Son Hükümler
Haberleşme ve Tebligatlar
Madde 57- Bu Yönetmelik uyarınca yapılacak bildirimler 7201 sayılı Tebligat Kanunu
hükümlerine uygun olarak yapılır.
Geçici Madde 1- Bir dağıtım bölgesi için lisans alan ilk dağıtım şirketine lisansını aldığı
tarihten itibaren hizmetin kalitesine ilişkin olarak 51 inci maddede tanımlanan 1 inci aşama
kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi için 2 yıl süre tanınır.
Geçici Madde 2- Bu Yönetmelikte belirtilen dağıtım sisteminde normal işletme
koşullarındaki gerilim değişim sınır değerlerinin dağıtım şirketleri tarafından üç yıl içerisinde
sağlanması zorunludur. Bu süre içerisinde, aşırı gerilim değişimleri sonucu oluşabilecek
muhtemel maddi zararlardan dağıtım şirketleri sorumludur.
Geçici Madde 3- Dağıtım şirketlerine, bu Yönetmeliğin 24 üncü maddesinde belirtilen,
lisansı kapsamındaki dağıtım bölgesinde elektriğin dağıtım sistemine girişinden tüketim
noktalarına iletilmesine kadar olan tüm aşamalarda, enerji akışının gerçek zamanlı olarak
izlenmesi, sisteme ilişkin ihbarların alınması ve sonuçlandırılması ve koruyucu bakım onarım
hizmetlerinin planlanması ile uygulanması konularında gerekli iletişim alt yapısını kurması
için lisanslarını aldıkları tarihten itibaren üç yıl için muafiyet tanınır.
Yürürlük
Madde 58- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.