Dünya Bankası’ndan Enerji Verimliliğini Artırmaya Yönelik Bölgesel Girişim
Dünya Bankası, Avrupa ve Orta Asya’da yer alan ülkelerde güvenli, maliyet açısından avantajlı ve temiz enerji arzını desteklemek amacıyla enerji verimliliğini artırmayı hedefleyen yeni bir bölgesel girişimi başlattı. Türkiye’nin de dahil olduğu bu girişim, enerji verimliliğinin sağlanmasıyla ekonomilere önemli katkılar sunmayı amaçlıyor.
Bankanın yaptığı açıklamaya göre, 10 yıl sürecek olan “Avrupa ve Orta Asya’da Enerji Verimliliği Programı” (E3 Programı) kapsamında, 63 TWh enerji tasarrufu sağlanması ve 18,7 milyon ton CO2 emisyonunun azaltılması planlanıyor. Bu program için Dünya Bankası 1,46 milyar dolar finansman sağlayacak ve toplamda 2,4 milyar dolarlık bir yatırım hacmi yaratılacak. Bu yatırımların 1,5 milyar dolarlık bölümü özel sektör tarafından finanse edilecek.
E3 Programı, başlangıçta dört ülkede enerji verimliliği projelerini destekleyecek ve 10 yıllık süreçte daha fazla ülkenin programa dahil olması bekleniyor. Programın ilk aşamalarında, Türkiye’de merkezi hükümet binalarının enerji verimliliği sağlanması için 300 milyon dolar, Moldova’da kamu binalarının ve bölgesel ısıtma sistemlerinin yenilenmesi için ise 54,5 milyon dolar finansman sağlanacak. Ayrıca, Karadağ ve Özbekistan gibi ülkelerde de ilave projeler planlanıyor.
Program, enerji verimliliği yatırımlarının ölçeklendirilmesi, ticari finansmanlı ulusal ölçekli programlara geçişin desteklenmesi ve özel sektörü bu alana çekmek için kamu finansmanının kullanımını teşvik etmeye odaklanıyor. Bu bağlamda, yeni iş modellerinin test edilmesi, yatırım risklerinin azaltılması ve ticari finansman yanında hedefli sübvansiyonların sağlanması gibi konulara özel önem verilecek.
Avrupa ve Orta Asya’daki 18 ülke, COP 28’de 2030 yılına kadar yıllık enerji verimliliği artış oranlarını iki katına çıkarma taahhüdünde bulundu. Ancak bu bölge, enerji verimliliği açısından dünyanın en düşük performans gösteren ve karbon yoğunluğu yüksek ekonomilerine ev sahipliği yapıyor. E3 Programı, enerji verimliliği yatırımlarıyla ilgili piyasa engellerini aşmayı, kural ve standart eksikliklerini gidermeyi ve genel farkındalığı artırmayı hedefliyor.
Dünya Bankası Avrupa ve Orta Asya Bölgesi Başkan Yardımcısı Antonella Bassani, enerji verimliliğine yapılan yatırımların, Banka’nın iklim değişikliği ile mücadele ve temiz enerjiye geçiş vizyonunun önemli bir parçası olduğunu belirtti. Bassani, enerji verimliliğinin artmasının aynı zamanda diğer kalkınma öncelikleri için bütçe tasarrufu sağlayabileceğini, enerji arzı için gerekli yatırım ihtiyacını azaltabileceğini ve daha temiz, rekabetçi bir işletme ortamı yaratabileceğini vurguladı.
Dünya Bankası Bölge Altyapı Direktörü Charles Cormier ise enerji krizlerinin, enerji verimliliği önlemlerinin önemini daha da artırdığını ifade etti. Cormier, enerji verimliliğinin yeni enerji üretimine göre daha uygun maliyetli bir çözüm olduğunu ve Avrupa ile Orta Asya’daki ülkelerin bu programla ortak engelleri aşarak enerji verimliliğini artırabileceklerini söyledi.
E3 Programı, kısa süre önce başlatılan ve temiz enerji arzını artırmayı amaçlayan Avrupa ve Orta Asya Yenilenebilir Enerji Ölçeklendirme (ECARES) Programı ile paralel olarak yürütülecek. ECARES Programı enerji arzına, E3 Programı ise enerji talebinin azaltılmasına odaklanacak.
