Enerji Depolama Çözümleri Türkiye’nin Gündeminde

Altensis Yönetici Ortağı Dr. Emre Ilıcalı

Yenilenebilir enerji kaynakları olan güneş ve rüzgar enerjisinin doğasındaki süreklilik eksikliği, güvenilir enerji depolama sistemlerinin önemini artırıyor. Enerjiyi daha sonra kullanmak üzere saklama yeteneğine sahip enerji depolama sistemleri, enerjinin üretildiği anda kullanılmadığında fazla enerjiyi depolayarak ihtiyaç duyulduğunda yeniden enerjiye dönüştürüyor.

Birçok gelişmiş ülkenin yenilenebilir enerji kaynaklarına yöneldiğini ve bu ülkelerin geçmişe oranla fosil yakıtlara olan bağımlılıklarının azaldığını gözlemliyoruz. Küresel enerji sektöründe yaşanan büyük değişimler, enerji depolama çözümlerinin (EDS) önemini daha da artırıyor.

Dünyada birçok ülke enerji depolama teknolojilerine yatırım yaparken, Avrupa ve Asya arasında enerji koridoru olma potansiyeline sahip Türkiye’nin de artan enerji talebi ve sera gazı emisyonlarını azaltma hedefleri doğrultusunda bu konuya öncelik vermesi gerekiyor. Ülkemizde bu yönde atılan adımlar da umut verici. Şimdi, Türkiye açısından bu konunun önemine ve son gelişmelere bakalım.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) elektrik üretim lisansı veritabanına göre, 2024 yılı itibarıyla Türkiye’de hibrit santrallerde 510 MW güneş kapasitesi mevcut. Anadolu’daki artan rüzgar ve güneş enerjisi tesisleri, bu enerji kaynaklarının değişkenliğini yönetmek için etkili enerji depolama çözümlerine duyulan ihtiyacı artırıyor.

Türkiye’nin elektrik üretimini artırma ve tüm bölgelere istikrarlı enerji tedariki sağlama hedefi de kritik bir konudur. Verilere göre, Türkiye’de elektrik tüketimi 2023 yılında bir önceki yıla göre yüzde 0,2 azalarak 330,3 TWh, elektrik üretimi ise yüzde 0,6 düşüşle 326,3 TWh olarak gerçekleşti. Türkiye Ulusal Enerji Planı’na göre, elektrik tüketiminin 2025’te 380,2 TWh, 2030’da 455,3 TWh ve 2035 yılında 510,5 TWh seviyesine ulaşması bekleniyor. Artan nüfus ve değişen koşullar, elektrik üretimi ve tüketimi arasındaki farkın büyümesine neden oluyor. Bu büyüyen enerji talebini karşılamak için yenilenebilir enerji kaynaklarından elde edilen enerjinin etkin bir şekilde depolanması önem kazanıyor.

Türkiye’nin ilk on ekonomi arasına girme hedefi, sanayi sektörünün büyümesi ve kesintisiz enerji arzını gerektiriyor. Ülkenin toplam elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 33’ünü sanayi sektörü oluşturuyor ve bu oran giderek artıyor, bu da sanayinin kesintisiz çalışmasının önemini ortaya koyuyor.

Yenilenebilir Enerji Alanında Önemli Fırsatlar

Türkiye’nin teknoloji geliştirme ve katma değeri yüksek üretim kapasitesini artırmayı hedefleyen stratejik bir girişim olan HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı yakın zamanda gerçekleşti. Program kapsamında açıklanan hibe destekleri ve verilen mesajlar oldukça önemlidir. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, toplantıda, yenilenebilir enerji alanında Türkiye’nin konumunu güçlendirecek olan güneş ve rüzgar enerjisi yatırımlarının önemine vurgu yaptı. Güneş enerjisinde 15 GW kapasite hedefiyle hücre yatırımlarına megavat başına 8.000 dolara kadar hibe desteği sağlanacağını belirtti. Bu paketin toplam değeri 2,5 milyar dolara ulaşıyor.

Rüzgar enerjisi alanında ise, kritik bileşenlerin ve deniz üstü türbinlerin üretimini desteklemek amacıyla 1,7 milyar dolarlık kaynak ayrıldı. Bu destekler ile yerli bir rüzgar enerjisi markası oluşturulması hedefleniyor. Türkiye’nin enerji bağımsızlığı yolunda önemli bir adım atmasına ve yenilenebilir enerji sektöründe daha güçlü bir konuma gelmesine olanak sağlayacak bu program, umut verici ve somut bir ilerleme olarak değerlendirilebilir.

Küresel Enerji Depolama Eğilimleri

Hızlı sanayileşme ve kentleşme sonrasında enerji tüketimi ve sürdürülebilirlik konularında odak haline gelen Çin, dünyanın en büyük batarya üreticilerine ev sahipliği yaparak, enerji depolama teknolojisi ve dağıtımında lider konumda. Ülkenin yenilenebilir enerjiye, özellikle güneş ve rüzgar enerjisine olan proaktif yaklaşımı, büyük enerji depolama yatırımları ile destekleniyor. 2022 yılında 35 GW olarak kaydedilen enerji depolama kapasitesinin 2025 yılına kadar 100 GW’a ulaşması bekleniyor. Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi, bu teknolojik becerilerini diğer gelişmekte olan ülkelere ihraç etme ve küresel enerji depolama stratejilerini şekillendirme çabalarının bir göstergesi.

Avrupa Birliği ise, Yeşil Anlaşma ve ilgili politikalar aracılığıyla yenilenebilir enerjiye geçişi ve enerji depolama sistemlerinin benimsenmesini güçlü bir şekilde teşvik ediyor. Almanya, yenilenebilir enerji kaynaklarını şebekeye entegre etme konusunda büyük ilerleme kaydederken, şebekeyi dengelemek ve yenilenebilir enerji kaynaklarının değişkenliğini azaltmak için büyük enerji depolama yatırımları yapıyor. Ülkede 2020 yılındaki kurulu enerji depolama kapasitesinin 8 GW olduğu biliniyor.

Amerika Birleşik Devletleri ise büyük ölçüde piyasa odaklı bir yaklaşıma sahip, ancak federal ve eyalet düzeyindeki politikalar destekleyici bir zemin oluşturuyor. Batarya depolama maliyetlerinin düşmesi ve yenilenebilir enerji dağıtımlarının artması ile enerji depolama çözümlerinin benimsenmesi, özellikle Kaliforniya gibi eyaletlerde yaygınlaşıyor. ABD’de 2022 yılında kurulu enerji depolama kapasitesi yaklaşık 27 GW olarak kaydedildi ve bu kapasitenin 2025 yılına kadar 60 GW’a ulaşması öngörülüyor.

Enerji Depolama Sistemlerinin Avantajları

• Enerji arz güvenliğini artırarak enerji kesintilerini önler, bu da sanayi ve ticaret sektörlerinde verimliliği artırarak ekonomik büyümeye katkı sağlar.
• Enerji maliyetlerini düşürerek tüketicilere ve işletmelere ekonomik avantajlar sunar. Sadece hane halkı bütçelerine değil, işletmelerin üretim maliyetlerine de olumlu etkilerde bulunur.
• Ulaşım ve enerji sektörlerinde maliyet etkinliğini artırır.
• Yenilenebilir enerji kaynaklarının sürekliliğini sağlayarak enerji arzını dengeler ve fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltır. Bu durum, çevresel sürdürülebilirliğin yanı sıra ekonomik sürdürülebilirliğe de destek olur.
• Enerji ithalatını azaltarak cari açığın kapanmasına katkıda bulunur. Türkiye’nin enerji ithalatına olan bağımlılığını azaltırken, döviz rezervlerinin korunmasına da yardımcı olabilir.
• Enerji depolama sistemlerinin kurulumu, bakımı ve işletimi için ihtiyaç duyulan iş gücü, yeni istihdam olanakları oluşturarak ekonomik kalkınmayı destekler.